Klokken

Klok
               Antieke klok

Klokken zijn er in vele soorten en maten. Ieder met zijn eigen opbouw, afstelling en ook eigenaardigheden.

Er zijn in principe drie soorten werkzaamheden mogelijk aan uw klok:

1) Onderhoud uurwerk

Bij onderhoud wordt het uurwerk geheel uit elkaar genomen en gereinigd van stof, aangekoekte en ingedroogde olieresten en andere ongerechtigheden. Hierna worden de onderdelen apart onderzocht op slijtage en/of beschadigingen. Bij slijtage van de lagers worden deze hersteld door middel van lagerbussen (verbussen). Versleten tappen worden gepolijst (of hersteld/vervangen). De veren worden beoordeeld en indien nodig vervangen. De veer is de motor van uw klok, dus als die zijn kracht heeft verloren zal uw klok nooit voor de volle 100% kunnen lopen en slaan.

Na montage wordt de klok geolied en afgesteld. Dit oliën is niet te onderschatten. Gemiddeld gebruik ik 3 tot 4 verschillende oliën en vetten in een klok. Ook de hoeveelheid olie is heel belangrijk, te weinig is niet goed, maar teveel is misschien nog wel slechter.

Het zuiver afstellen is soms een tijdrovende activiteit, met name bij de complexere klokken zoals Westminsters, Koekoeksklokken en klokken met een uitgebreid slag- of speelwerk. Hierbij maak ik vaak gebruik van elektronische hulpmiddelen. Meer hierover leest u op de pagina “Meten is Weten”.

Ten slotte gaat de klok 1 tot 2 weken op de testbank. Hierbij kan ik de klok over een wat langere tijd observeren en zeker stellen dat alles werkt zoals het moet werken.

In stappen:

Een Onderhoudsbeurt bestaat uit:

  1. Inspectie en pre-diagnose benodigde werkzaamheden.
  2. Het demonteren van het uurwerk.
  3. Polijsten van de tappen en waar nodig herstellen of vervangen van de tappen.
  4. Lagers verbussen op de plaatsen waar te veel slijtage is ontstaan.
  5. Het schoonmaken van alle losse onderdelen.
  6. Monteren van het uurwerk.
  7. Afstellen van het gang- en slagwerk.
  8. Het uurwerk voorzien van de benodigde olie en vet.
  9. Uurwerk (electronisch) testen op gelijkmatige loop, rechttikken en op tijd lopen.
  10. 1 week op de testwand ter controle over een langere tijd van de servicebeurt/reparatie.

2) Revisie uurwek

Het komt voor dat bepaalde onderdelen zo versleten of beschadigd zijn dat ze vervangen moeten worden. Soms lukt het nog die onderdelen te bestellen. Dit is voor een moderne klok geen bezwaar en tast de waarde van de klok niet aan. Indien niet leverbaar maak of herstel ik die onderdelen zelf. Dit zijn vaak tijdrovende activiteiten en deze gebeuren dan ook alleen na overleg met u. Als voorbeeld de veerton: als het lager in de veerton uitgesleten is zal ik op de draaibank een nieuw lager draaien en dit lager erin solderen en afwerken zodat de veerton weer functioneel is.

 

3) Restauratie uurwerk

Als de klok een historische waarde heeft is het vaak gewenst zoveel mogelijk de originele onderdelen te behouden. In dat geval wordt getracht het versleten of defecte onderdeel te herstellen of gedeeltelijk te hergebruiken.

Een voorbeeld is een versleten lager. In een “gewone klok” boor je het lagergat uit en pers je een nieuwe lagerbus in het gat. Deze reparatie is helaas altijd zichtbaar. Bij restauratie boor je het gat uit en vul je het gat eerst op met antiek messing (modern messing is veel roder van kleur dan antiek messing). Hierin boor je een nieuw lagergat op precies dezelfde plaats en werk je het gat af net zoals de andere lagers in de klok. Als je dit goed doet is het niet zichtbaar en tast het de originaliteit van de klok niet aan.

Een ander voorbeeld is de wijzerplaat.
Als de cijfers zijn afgebrokkeld vergt dit specialistische kennis om ze te herstellen. Hierbij werk ik samen met andere specialisten.

Restauraties zijn tijdrovende en daarmee kostbare activiteiten en deze gebeuren dan ook alleen na overleg met u.